Bir elektrik taahhüt projesinin sahada fiziksel olarak bitmesi ile sözleşme açısından teslim edilmiş sayılması aynı tarih değildir. Aradaki köprüyü geçici kabul ve kesin kabul tutanakları kurar; bu iki aşama yatırımcının ve yüklenicinin hangi tarihe kadar hangi sorumluluğu taşıdığını belirler. Bu yazıda geçici kabulün ne zaman yapıldığını, kesin kabulün hangi süreye bağlandığını ve teslim sürecinde nelere dikkat edilmesi gerektiğini anlatıyoruz.
Geçici kabul nedir, ne zaman yapılır?
Geçici kabul, bir elektrik tesisinin işletmeye alınmadan hemen önce onaylı projesine, yüklenici sözleşmesine ve yürürlükteki teknik mevzuata (ilgili yönetmelikler ve Türk standartları) uygun şekilde tamamlandığının bir tutanakla tespit edilmesidir. Bu tespiti tek taraf yapmaz. Elektrik Tesisleri Kabul Yönetmeliği'nde tarif edilen bir kabul kurulu saha ziyaretiyle süreci yürütür: yetkili kuruluş adına görevlendirilen ve kurula başkanlık eden bir mühendis, işi yaptıran tarafın temsilcisi, enerji sağlayan dağıtım şirketinin temsilcisi ve yüklenici ya da vekili bu kurulu oluşturur.
Kurul saha incelemesinde eksik iş, projeden sapma ya da uygunsuz malzeme tespit ederse bunlar tutanağa yazılır ve geçici kabul, eksikler giderilip yeniden inceleninceye kadar tamamlanmış sayılmaz. İzmir ve Manisa'da yürüttüğümüz elektrik taahhüt projelerinde bu tutanağı keşiften devreye almaya kadar tek elden takip ediyoruz; kapsamı daha önce elektrik taahhüt nedir yazımızda ayrıntılı anlatmıştık.
Kesin kabul ne zaman yapılır, süre ne kadardır?
Kesin kabul, geçici kabulün hemen ardından değil, tesis bir süre fiilen işletme koşullarında çalıştıktan sonra yapılır. Elektrik Tesisleri Kabul Yönetmeliği'ne göre bu süre geçici kabul tarihinden itibaren en az bir yıldır; yalnızca ayrı transformatör ve dönüştürme merkezleri için süre en az altı aya inebilir. Aynı yönetmelik kesin kabulün en geç ne zaman yapılması gerektiğini de sınırlar: geçici kabul tarihinden itibaren üç yılı aşan bir gecikmeye izin verilmez.
Bu bekleme boşa geçen bir süre değildir. Tesisin gerçek yük altında nasıl davrandığını görmek, varsa gizli kusurları ortaya çıkarmak için tanınmış bir gözlem penceresidir. Kesin kabulün yapılmış olması yüklenicinin garanti yükümlülüğünü de otomatik olarak sona erdirmez; garanti süresi ve kapsamı sözleşmede ayrıca belirlenir, kesin kabul bu süreyi geçersiz kılmaz.
Geçici kabul öncesinde hangi belgeler hazır olmalı?
Kurul saha ziyaretine geldiğinde aşağıdaki belge setinin eksiksiz olması bekleniyor:
- Onaylı proje ve varsa yapılmış proje revizyonları
- Yüklenici ile imzalanmış tesis sözleşmesi
- Kullanılan ana ekipmana (trafo, pano, kablo) ait orijinal fatura ve menşe belgeleri
- Fabrika deney tutanakları
- İşletme ve bakım talimatları
- Topraklama, izolasyon ve koruma testlerine ait ölçüm raporları
Bu belgelerden biri eksikse kurul saha ziyaretini erteleyebilir. Uygulamada teslim tarihini geciktiren neden çoğu zaman sahadaki eksik iş değil, evrak setinin tamamlanmamış olmasıdır; bu yüzden belge takibinin şantiye takibiyle eş zamanlı yürümesi gerekir.
Kabul sürecinde kimler görev alır?
| Taraf | Kabul sürecindeki rolü |
|---|---|
| Yetkili kuruluş temsilcisi | Kurul başkanıdır, mühendistir, teknik uygunluğu onaylar |
| İşi yaptıran (yatırımcı) | Tesisin sözleşmeye ve ihtiyaca uygunluğunu kontrol eder |
| Enerji sağlayan dağıtım şirketi | Şebekeye bağlantı koşullarının sağlandığını doğrular |
| Yüklenici veya vekili | Tutanağa yazılan eksikleri giderme yükümlülüğünü taşır |
Kurulun ilk toplantısı önceden belirlenmiş bir tarihte tesis yerinde yapılır; taraflardan biri katılmazsa süreç yine de yönetmelikte tarif edilen usule göre ilerler, ancak katılmayan tarafın itiraz hakkı zayıflar. Bu nedenle işletme sahibinin ya da vekilinin toplantıda bizzat bulunması önerilir.
Teslim sürecinde işletme sahibinin dikkat etmesi gerekenler
- Kabul tutanağının bir kopyasını saklayın; sigorta başvurularında ve garanti taleplerinde referans belge budur.
- Geçici kabul ile kesin kabul arasındaki dönemde periyodik bakım kaydı tutun. Bakım kaydı olmayan bir tesiste kurulun "işletme koşullarında sorunsuz çalıştı" tespitini yapması zorlaşır.
- Farklı süreye tabi kısımları sözleşmede ayrı yazdırın; özellikle trafo ve yüksek gerilim tesislerinde kesin kabul süresi diğer bölümlerden farklı işleyebilir.
- Kesin kabul tarihi yaklaşırken kurulu yeniden davet etmeden önce tutanaktaki eksiklerin gerçekten kapandığından emin olun; aksi halde ikinci bir saha ziyareti gerekir.
Geçici kabul ile kesin kabul arasında ne değişir?
İki tutanak arasındaki dönem hukuken ve teknik olarak boş geçmiyor. Yüklenicinin sözleşmeden doğan sorumluluğu geçici kabulle bitmiyor, kesin kabule kadar sürüyor; bu nedenle sözleşmelerde alınan teminat mektubu genellikle kesin kabul tamamlanana kadar iş sahibinde tutulur ve iade ancak kesin kabul sonrası yapılır. Bu dönemde ortaya çıkan bir arıza ya da montaj kaynaklı sorun, işletme hatasından kaynaklanmadığı sürece yüklenicinin giderim yükümlülüğündedir. İşletme sahibi için pratik sonucu şudur: geçici kabul alındı diye dosya kapanmış sayılmaz, kesin kabule kadar yükleniciyle ilişki sözleşme bazında açık kalır.
Bu ara dönem aynı zamanda tesisin kabul kurulunun ilk incelemesinde göremediği, yalnızca gerçek yük ve mevsim koşullarında ortaya çıkabilecek sorunları yakalamak için de bir fırsattır. Örneğin bir trafo merkezinin yaz aylarındaki yüksek yük altında ısınma davranışı ya da bir kompanzasyon panosunun değişken yükte tepkisi, ancak işletme sürecinde gözlemlenebilir.
Sık sorulanlar
Geçici kabul yapılmadan tesis işletmeye alınabilir mi? Hayır, geçici kabul tam da bu adımdan önce yapılması gereken bir kontroldür; tesisin sözleşmeye ve mevzuata uygunluğu bu tutanakla belgelenmeden işletmeye geçilmesi süreci baştan sorunlu hale getirir.
Kesin kabul geçici kabulden hemen sonra istenebilir mi? Hayır, yönetmelik tesisin belirli bir süre fiilen işletmede çalışmasını şart koşar; bu süre dolmadan kesin kabul talep edilemez.
GES tesislerinde de aynı mantık geçerli mi? Çatı ve arazi tipi güneş enerjisi santrali kurulumlarında da geçici ve kesin kabul benzer bir mantıkla, dağıtım şirketi ve ilgili mevzuat çerçevesinde yürütülür; süreç detayları ve süreler tesisin tipine göre değişir, doğru zamanlama keşif aşamasında netleşir.
Kabul kurulu saha ziyaretinde eksik bulursa süreç ne kadar uzar? Eksikler tutanağa yazılır ve yüklenici bunları giderdikten sonra kurul ikinci bir ziyaretle durumu yeniden değerlendirir; bu yüzden ilk ziyaret öncesinde belge ve saha kontrolünün eksiksiz yapılması sürecin tek seferde tamamlanma ihtimalini artırır.
Projenizin geçici ve kesin kabul takvimini baştan planlamak, ilerleyen aylarda sürpriz bir saha ziyareti ya da eksik evrak nedeniyle teslimin gecikmesini önler. İzmir ve Manisa'daki elektrik taahhüt işleriniz için bu takvimi birlikte çıkarmak isterseniz bizimle iletişime geçin.
