Elektrik taahhüt tam olarak ne kapsar
Elektrik taahhüt, bir fabrikanın, AVM'nin, otelin ya da hastanenin elektrik altyapısını keşiften devreye almaya kadar üstlenen iş biçimidir. Kapsam yalnızca kablo çekmek ve pano monte etmek değildir: keşif ve yük hesabı, proje ve malzeme listesi, malzeme temini, montaj, test ve devreye alma, kabul evrakının hazırlanması ve garanti dönemindeki bakım bu zincirin parçasıdır. İşveren tarafında bu işi kim yapacak, hangi sırayla ilerleyecek ve hangi belgeyle biteceği net değilse, süreç saha aşamasında tıkanır.
İşin başında keşif vardır: mevcut yük profili, gelecekteki kapasite ihtiyacı ve bina yerleşimi birlikte değerlendirilir. Ardından proje aşamasına geçilir; burada tek hat şeması, yük hesabı, kablo kesitleri ve koruma koordinasyonu netleşir. Bu aşama elektrik mühendislik ve proje hizmeti ile iç içe çalışır, çünkü onaylı proje olmadan ne malzeme siparişi ne de saha uygulaması sağlıklı ilerler. Projeden sonra malzeme temini, montaj, test ve devreye alma gelir; işin sonunda geçici ve kesin kabul evrakı ile garanti ve bakım taahhüdü teslim edilir.
AG ve OG tarafı işe nasıl bölünür
Bir tesisin elektrik işi tek bir gerilim seviyesinde bitmez. Alçak gerilim (AG) tarafı bina içi tesisatı, pano ve dağıtım hatlarını, aydınlatma ve priz devrelerini kapsar. Orta gerilim (OG) tarafı ise tesisin şebekeden beslenmesini, trafo merkezini ve OG hücrelerini ilgilendirir. Küçük bir atölye çoğu zaman yalnızca AG işiyle biter; büyük bir fabrika, AVM ya da hastane ise kendi trafosunu kurmak zorunda kalabilir ve bu durumda iş AG-OG şebeke ve trafo ve yüksek gerilim hizmetleriyle birlikte yürür.
Bu ayrım teklif alırken de önemlidir: bazı taahhüt firmaları yalnızca AG tarafında çalışır ve OG işini ayrı bir taşerona bırakır. İşveren için bunun sonucu, iki ayrı ekibin koordinasyonunu kendisinin üstlenmesi olur. Tek elden yürüyen bir taahhütte AG ve OG tarafı aynı sorumluluk çatısı altında planlanır, bu da devreye alma sırasında iki ekip arasında sorumluluk kaybını önler.
Bir işin tipik aşamaları
Ölçeği ne olursa olsun, bir elektrik taahhüt işi genelde aynı sırayı izler:
- Keşif ve yük analizi: mevcut ve planlanan yükler, bina yerleşimi, bağlantı noktası incelenir.
- Proje ve onay: tek hat şeması, yük hesabı ve koruma koordinasyonu hazırlanır; gerekli yerlerde dağıtım şirketine onaya sunulur.
- Malzeme temini: şartnameye uygun kablo, pano, şalt malzemesi ve aydınlatma ekipmanı belirlenir.
- Montaj: kablo döşeme, pano kurulumu, topraklama ve aydınlatma-priz tesisatı sahada uygulanır.
- Test ve devreye alma: izolasyon, topraklama ve fonksiyon testleri yapılır, sonuçlar raporlanır.
- Kabul ve teslim: geçici kabul, varsa eksiklerin giderilmesi ve kesin kabul evrakı tamamlanır.
- Garanti ve bakım: teslim sonrası belirlenen sürede garanti kapsamı ve periyodik bakım planı işletilir.
Bu aşamaların hiçbiri atlanabilir değildir; atlanan bir adım genelde kabul sürecinde ya da işletmeye geçtikten sonraki ilk arızada geri döner.
Anahtar teslim mi, parça parça taşeronluk mu
İşveren iki yoldan birini seçer: tüm süreci tek firmaya anahtar teslim vermek ya da her aşamayı (proje, malzeme, montaj, OG işi) ayrı taşeronlarla yürütmek. Hangisinin doğru olduğu işin büyüklüğüne, işverenin kendi teknik ekibinin kapasitesine ve zaman baskısına bağlıdır.
| Kriter | Anahtar teslim | Parça parça taşeronluk |
|---|---|---|
| Sorumluluk | Tek firma, uçtan uca | Her taşeron kendi işinden sorumlu |
| Koordinasyon yükü | Yüklenici üstlenir | İşveren üstlenir |
| Uygun olduğu durum | Teknik takip ekibi sınırlı işveren, yeni yatırım | Güçlü teknik müdürlüğü olan, belirli kalemleri kendi bildiği firmalarla yürütmek isteyen işveren |
| Kabul süreci | Tek elden, tek evrak seti | Aşama aşama, birden fazla evrak seti |
| Risk noktası | Yüklenicinin genel yetkinliği | Taşeronlar arası boşluklar ve gecikme |
Küçük ve orta ölçekli çoğu işletme için anahtar teslim model, tek muhatap ve tek sorumluluk zinciri sağladığı için tercih edilir. Kendi bünyesinde güçlü bir teknik müdürlüğü olan büyük işletmeler ise bazı kalemleri (örneğin sadece OG tarafını ya da sadece aydınlatma tesisatını) ayrı taşeronla yürütmeyi tercih edebilir. Her iki durumda da elektrik taahhüt hizmetimiz kapsamında hem uçtan uca hem de belirli kalemlere odaklı çalışma modeli kurulabilir.
Teklif alırken sorulması gereken sorular
Bir elektrik taahhüt teklifi karşılaştırılırken fiyat tek başına yeterli bir kriter değildir. Aşağıdaki sorular teklifin gerçekten neyi kapsadığını netleştirir:
- Firmanın ve projeyi imzalayacak mühendisin yetki belgesi (EMO SMM belgesi) hangi kapsamı kapsıyor; yalnızca 1 kV altı mı, yoksa OG tarafını da kapsıyor mu?
- Teklif hangi malzeme markasını ve şartnamesini esas alıyor; alternatif marka teklifi geldiğinde eşdeğerlik nasıl belirlenecek?
- İş güvenliği sorumluluğu kimde; sahada çalışacak ekip için iş güvenliği uzmanı ve gerekli ekipman teklife dahil mi?
- Test raporları (izolasyon, topraklama, fonksiyon testi) hangi formatta teslim edilecek; bu raporlar kabul evrakının parçası mı?
- Geçici ve kesin kabul süreci nasıl işleyecek, hangi taraf hangi evrakı hazırlayacak?
- Garanti kapsamı hangi ekipmanı ve hangi işçiliği kapsıyor, bakım teklife dahil mi yoksa ayrı mı?
Bu soruların net cevabı yoksa, teklif sadece bir tutar değil aynı zamanda belirsiz bir kapsam anlamına gelir.
İşin nerede yanlış gittiği
Sahada karşılaşılan sorunların çoğu, işin başında değil planlama aşamasında oluşur:
- Eksik keşif: gelecekteki kapasite ihtiyacı hesaba katılmadan yapılan keşif, birkaç yıl içinde yetersiz kalan bir tesisatla sonuçlanır.
- Şartnamesiz teklif: malzeme markası ve teknik özellik belirtilmeden alınan teklifler, uygulamada beklenmeyen ekipmanla karşılaşma riski taşır.
- Kabul evrakının toplanmaması: test raporları ve kabul tutanakları iş bitiminde değil, her aşamada biriktirilmelidir; sona bırakılırsa hem kabul süreci uzar hem de olası bir arızada hangi ekibin sorumlu olduğu belirsizleşir.
- AG-OG koordinasyonunun ayrı yürütülmesi: bina içi tesisat ile trafo ve OG işi ayrı firmalarla ayrı zamanlarda yürütüldüğünde, devreye alma tarihleri çakışabilir ve iki taraf birbirini bekler.
Bu maddelerin ortak noktası, hepsinin işin sonunda değil başında önlenebilir olmasıdır.
Sık sorulanlar
Elektrik taahhüt ile elektrik tesisatçılığı aynı şey mi? Hayır. Tesisatçılık genelde montaj kısmını kapsar; taahhüt ise keşiften kabul evrakına kadar tüm süreci ve sorumluluğu içerir.
Her iş için OG tarafı gerekir mi? Hayır, tesisin çektiği güce ve dağıtım şirketinin şartlarına göre değişir; bu netlik keşif aşamasında ortaya çıkar.
Yönetmelikler işi nasıl etkiliyor? Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği ve Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği tesisatın nasıl kurulacağını, dağıtım şirketinin proje onayı ve kabul süreçleri de projenin nasıl devreye alınacağını belirler; onaylı projesi olmayan bir tesiste kabul işlemi yapılmaz. Projeyi imzalayacak mühendisin EMO'dan aldığı SMM belgesinin kapsamı (1 kV altı ya da 1 kV altı ve üstü) da işin hangi gerilim seviyesini kapsayabileceğini belirler.
Sonraki adım
Elektrik taahhüt işini keşif aşamasında netleştirmek, sonraki her adımı kısaltır. Ayesa Enerji 2023'ten beri İzmir merkezli olarak İzmir ve Manisa'da AG ve OG tarafını tek elden yürütüyor. Tesisinizin kapsamını ve hangi çalışma modelinin (anahtar teslim ya da parça parça) size uygun olduğunu netleştirmek için iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.
