Bir fabrikanın, deponun ya da yeni bir üretim hattının elektrik tesisi için "projeyi nereye vereceğiz?" sorusunun tek bir cevabı yoktur. Hangi kurumun onay vereceği tesisin türüne, gerilim seviyesine ve bulunduğu bölgeye göre değişir. Elektrik projesi onayı konusunda doğru kapıyı bulmak, enerjilendirmenin gecikmemesi açısından belirleyicidir.
Elektrik projesi onayı neden gerekir?
Elektrik Tesisleri Proje Yönetmeliği, kurulacak veya tadil edilecek elektrik tesislerinde proje hazırlama ve onay işlemlerini düzenler. Yönetmeliğin amacı, tesislerin ilgili mevzuata uygun yapılması, şebekeye uyumlu bağlanması ve can, mal ve çevre emniyetinin sağlanmasıdır (Resmî Gazete, 30.12.2014, 29221 Mükerrer).
Yönetmeliğin 9. maddesine göre proje onayı yapılmayan elektrik tesisinin kabulü yapılamaz ve bu tesislere enerji verilemez. Yani onay, işin sonunda tamamlanan bir formalite değildir; devreye alma tarihini doğrudan etkileyen bir basamaktır.
Hangi tesisler bu yönetmeliğin kapsamında?
Kapsam kuralı kısaca şudur: Kurulacak veya tadil edilecek elektrik tesislerinin proje hazırlama ve onay işlemleri yönetmeliğe tabidir. Yönetmeliğin 2. maddesi bazı tesisleri kapsam dışında bırakır. Bunlardan biri, Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği kapsamında olan tesislerdir. Yani bina içi tesisat ile dağıtım ya da üretim tesisi niteliğindeki yapılar aynı usule bağlı değildir.
Bir tesisin hangi usule girdiği tereddüt doğuruyorsa, yönetmeliğin 2. maddesi bu konuda Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının vereceği kararı geçerli sayar. Pratikte projeyi hazırlayan mühendislik ofisi ilk iş olarak bu ayrımı netleştirir.
Projeyi hangi kurum onaylar?
Yönetmelikte onayı yapan kurum "Proje Onay Birimi" (POB) olarak tanımlanır. POB, Bakanlık birimi veya Bakanlığın yetkilendirdiği ihtisas sahibi kurum ve kuruluşlardır. Yönetmeliğin ilk metnindeki tanım DSİ, TEİAŞ, TEDAŞ, EDAŞ, EÜAŞ ve OSB gibi kuruluşları sayar.
Hangi POB'un hangi tesis için yetkili olduğu, Bakanlığın yayımladığı Yetkilendirme Tablosuyla belirlenir. Bakanlığın 15.12.2021 tarihli yazısı bu tablonun 1 Ocak - 31 Aralık 2022 dönemi için geçerli olduğunu gösteriyor; yani tablo dönemsel olarak yenilenir ve güncel olanına bakmak gerekir.
| Tesis türü | Başvuru yapılacak yer | Not |
|---|---|---|
| Dağıtım şebekesine bağlanacak tesis | Genellikle bölgenin dağıtım şirketi, yetkilendirme tablosuna göre | İzmir ve Manisa'da GDZ Elektrik Dağıtım |
| Organize sanayi bölgesi içindeki tesis | Yetkilendirmeye göre OSB yönetimi ya da dağıtım şirketi | Güncel tabloya bakılır |
| Önlisanslı/lisanslı üretim tesisi | Bakanlık POB'u | Yönetmelik madde 11 |
Tablodaki ayrıntılar yıldan yıla değişebildiğinden, başvurudan önce güncel yetkilendirmeyi POB'tan teyit etmek en güvenli yoldur.
Başvuruda hangi evraklar istenir?
Yönetmeliğin 11. maddesi, projenin ilgili POB'a dilekçe ekinde sunulacağını söyler. Maddede sayılan belgeler arasında şunlar bulunur:
- Lisans ya da tesis sahibinin veya yetkili temsilcisinin imza sirküleri,
- POB'un istediği sayıda proje paftaları,
- Projenin idari belgeleri ile teknik rapor ve hesaplar,
- Proje ve dokümanların POB'un istediği formatta elektronik kopyası.
Bu madde sonraki değişikliklerle güncellenmiştir. Dilekçe örneği ve ek belge listesi POB'un internet sitesinde ilan edilir, bu yüzden son ve bağlayıcı liste her zaman o kurumun yayımladığıdır. Proje dosyasının asgari kapsamı ise yönetmelik eklerinde tanımlıdır; kurum bunun üstüne ek belge de isteyebilir.
Onay sonrası ne olur?
Onay, yalnızca kâğıt üzerinde bir uygunluk değerlendirmesidir. Yönetmeliğin 12. maddesine göre POB, projeleri yönetmeliğe kavramsal olarak uygunluk açısından inceler. Detay, uygulama ve imalattan doğan sorumluluk ise proje müellifi, tesis sahibi ve yüklenicidedir (madde 15).
Üç noktaya dikkat edilmelidir:
- Onaylı projede tadil yapılacaksa, tadil ilgili POB'a onaylatılmadan uygulanamaz (madde 12).
- Tesis, onaylı projesine göre yapıldıktan sonra kabul işlemine girer. Kabul sürecini geçici kabul ve kesin kabul yazımızda ayrıca anlattık.
- Onaysız kurulan tesisin işletilmesi yasaktır; Bakanlığın görevlendirdiği kişilerce mühürlenmesi dahi gündeme gelebilir (madde 9).
Başvurudan önce hazırlık listesi
Dosyanın geri dönmemesi için başvurudan önce şu başlıkların netleşmiş olması gerekir:
- Tesisin gerilim seviyesi, bağlantı noktası ve tahmini bağlantı gücü belirlenmiş olmalı.
- Tesisin yönetmelik kapsamında mı, kapsam dışında mı kaldığı kontrol edilmeli.
- Yetkili POB'un güncel belge listesi ve dilekçe örneği alınmalı.
- Paftalar, hesaplar ve teknik raporlar birbiriyle tutarlı olmalı; örneğin kablo kesitleri ile pano şemaları aynı değerleri göstermeli.
- Seçilen ekipmanın standartlara uygunluğu belgelenebilmeli. Yönetmelik, elektrik tesislerinde standart dışı malzeme kullanılamayacağını söyler (madde 5).
Bu listenin çoğu, işin henüz keşif aşamasındayken cevaplanabilir. Projeyi hazırlayan ekip ile sahada uygulayacak ekip aynı değilse, bilgi kaybı genellikle bu aşamada başlar.
Süreci kısaltmak için ne yapılır?
Elektrik işini uçtan uca yürüten bir ekip, proje hazırlığını ve saha uygulamasını aynı bilgi üzerinden götürdüğü için revizyon sayısını azaltabilir. Projede eksik ya da hatalı bir nokta bulunursa, yönetmelik bunu başvuru sahibine bildirip düzeltme istenmesini öngörür; bu yüzden ilk dosyanın eksiksiz hazırlanması zaman kazandırır.
Fabrika ölçeğindeki sürecin tamamına dair bir çerçeve için fabrika elektrik tesisatı aşamaları yazısına ve elektrik taahhüt hizmetimize bakabilirsiniz. Projelendirme tarafı için elektrik mühendislik ve proje hizmetimiz sayfası konunun ana başlığıdır.
Sık sorulanlar
Proje onayı olmadan elektrik verilir mi? Hayır. Yönetmeliğin 9. maddesine göre proje onayı yapılmayan tesise enerji verilemez ve tesisin kabulü yapılamaz.
Projeyi kim imzalar? Projelerin niteliğine göre ilgili branş mühendisleri hazırlar ve imzalar. Hangi belge ve yetkinliğin arandığı yönetmelik değişiklikleriyle güncellendiği için başvuru yapılacak POB'tan teyit edilmelidir.
Onaylı projede değişiklik yapılabilir mi? Yapılabilir, ancak değişiklik ilgili POB'a onaylatılmadan uygulanamaz.
Onay süresi ne kadardır? Süre kurumun iş yüküne ve dosyanın eksiksizliğine bağlıdır. Yönetmelik eksik ve hataların başvuru sahibine bildirilmesini, giderilemezse projenin iade edilmesini öngörür; bu yüzden eksiksiz hazırlanmış bir dosya hem süreyi hem tekrar başvuru riskini azaltır. Keşif aşamasında POB ile yapılan ön görüşme planlamayı kolaylaştırır.
Özetle
Elektrik projesi onayı, tesis türüne göre değişen bir kurumdan alınır ve enerjilendirmenin ön şartıdır. Başvurudan önce tesisin hangi usule girdiğini, güncel yetkilendirme tablosuna göre hangi POB'un yetkili olduğunu ve o kurumun belge listesini netleştirmek gerekir.
Sonraki adım
Tesisinizin projelendirme ve onay sürecini planlamak için iletişim sayfamızdan keşif talep edebilirsiniz. Mevzuat ve başvuru ayrıntıları projeye göre keşifte netleşir.
