Bir tesiste OG ve AG sözcükleri aynı panoda yan yana geçer, ama sorumluluk, ekipman ve işletme kuralları bakımından iki ayrı dünyadır. Kısaca og ag şebeke farkı şudur: OG, enerjinin dağıtım hattından tesise taşındığı ve trafoya girdiği orta gerilim tarafı; AG ise trafodan sonra tesis içinde makinelere, aydınlatmaya ve panolara dağıtılan alçak gerilim tarafıdır. Aşağıda iki tarafın nerede ayrıldığını, işletmeniz için neyin değiştiğini ve hangi işi kimin yapabileceğini bulacaksınız.
OG ve AG tam olarak nerede ayrılır?
Aradaki sınır dağıtım trafosudur. Dağıtım şirketinin hattından gelen enerji önce OG hücrelerine (kesici, ayırıcı, ölçü ve koruma röleleri) girer, trafoda düşürülür ve AG ana dağıtım panosuna çıkar. Fabrikada bu panonun arkasında kalan her şey AG şebekedir: sigortalı şalterler, motor kontrol panoları, kablo kanalları, aydınlatma ve priz hatları.
Mevzuat tarafında dağıtım ve iletim ayrımı gerilim seviyesiyle yapılır. EPDK'nın Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği'nin (Resmî Gazete, 28 Ocak 2014, sayı 28896) tanımlar maddesine göre dağıtım, gerilim seviyesi 36 kV ve altındaki hatlar üzerinden elektrik enerjisinin naklidir; iletim ise 36 kV üzerindeki hatlardır. Sanayi tesislerinin büyük çoğunluğu bu dağıtım kapsamındaki orta gerilim hatlarından beslenir. Tesisinizin hangi gerilim seviyesinden bağlandığı bağlantı anlaşmanızda ve dağıtım şirketinin kayıtlarında yazar.
OG şebeke ile AG şebeke arasındaki temel farklar
Aşağıdaki tablo iki tarafı işletmeci gözüyle karşılaştırır. Ayrıntılar tesise göre değişir, bu yüzden değerler yerine nitelikler verilmiştir.
| Konu | OG tarafı | AG tarafı |
|---|---|---|
| Konumu | Dağıtım hattı, OG hücreler, trafo girişi | Trafo çıkışı, ana pano, tesis içi dağıtım |
| Tipik ekipman | Kesici, ayırıcı, koruma rölesi, ölçü trafoları, OG kablo ve başlıkları | Şalterler, sigortalar, kompanzasyon panosu, motor sürücüleri, kablo kanalları |
| Arıza etkisi | Genellikle tüm tesis ya da bir kısmı enerjisiz kalır | Genellikle bir pano ya da hat grubu etkilenir |
| Müdahale | Dağıtım şirketi ile koordinasyon, kilitleme ve etiketleme prosedürü gerekir | Tesis içi işletme prosedürüne göre, yetkili personelle yapılır |
| Proje ve kabul | Dağıtım şirketi onayı, resmî kabul süreci | Tesis içi proje ve ilgili standartlara uygunluk |
Bu fark sadece teknik değildir. OG tarafında bir hata, dağıtım şirketinin şebekesini de etkileyebildiği için onay ve koordinasyon adımları daha katıdır.
Bu ayrım tesisinizde neyi değiştirir?
Üç yerde somut etkisi vardır.
- Sorumluluk sınırı: Ölçü noktasından önceki kısım çoğunlukla dağıtım şirketinin, sonrası tesis sahibinin sorumluluğundadır. Hücreler, kablo başlıkları ve trafo sizin mülkünüzse bakımı da sizin işletme planınıza girer.
- Bakım ve test takvimi: OG hücre, koruma rölesi ve trafo bakımı ile AG pano bakımı ayrı iş paketleridir. Ayrı ekipman, ayrı test cihazı ve ayrı izin gerektirir. Trafo tarafını trafo ve yüksek gerilim hizmetimizde ayrıca ele alıyoruz.
- Büyüme planı: Yeni bir hat, ikinci vardiya ya da GES eklemek istediğinizde önce AG tarafının, sonra trafo ve OG bağlantısının kapasite yeterliliğine bakılır. Sorun çoğu zaman en dar halkada çıkar.
OG AG şebeke farkı pratikte hangi işlerde belirleyici olur?
Aynı fabrikada bile iki taraf farklı sorular üretir. Aşağıdaki başlıklar sahada en sık karşılaşılanlardır.
Arıza arama ve enerji kesintisi
AG tarafında bir pano arızası genellikle yerel kalır; hat bölünür, yük atılır, arıza giderilir. OG tarafındaki bir kablo başlığı ya da kesici arızası ise tüm tesisi durdurabilir ve dağıtım şirketiyle birlikte çalışmayı gerektirir.
Kompanzasyon ve güç kalitesi
Kompanzasyon panoları AG tarafında çalışır, ancak reaktif enerji faturası OG ya da AG ölçüm noktasındaki değerlere göre oluşur. Faturanızdaki sınır değerler abone grubuna ve bağlantı gücüne göre yürürlükteki mevzuatta belirlenir; kendi faturanızı ve dağıtım şirketi bildirimini esas almalısınız. Konuyu kompanzasyon hizmetimiz kapsamında ölçüm ve sistem tasarımıyla birlikte çözüyoruz.
Proje ve kabul süreci
OG tarafındaki değişiklikler (yeni trafo, hücre ilavesi, bağlantı gücü artışı) dağıtım şirketine proje onayı ve devreye alma kabulü gerektirir. AG tarafındaki değişiklikler tesis içi proje ve standart kapsamında yürür. İki sürecin süresi ve belgeleri farklı olduğu için işi ikisine ayırarak planlamak gecikmeyi azaltır. Proje hazırlığı için elektrik mühendislik ve proje hizmetimize bakabilirsiniz.
OG ve AG işlerini kim yapabilir?
Elektrik can güvenliği işidir; OG ve AG işleri için kendiniz müdahale etmeniz doğru değildir. OG tarafında sadece yetkili ve belgeli personel, uygun kişisel koruyucu donanım, kilitleme ve etiketleme prosedürü ve gerektiğinde dağıtım şirketinin izniyle çalışılır. AG tarafı daha düşük gerilimde olsa da hayati risk taşır; bakım, ölçüm ve değişiklik yetkili elektrik personeli tarafından yapılmalıdır.
İşletmenizde bakımı kimin yapacağı, hangi periyotta hangi kontrolün yapılacağı ve acil durumda kimi arayacağınız yazılı olmalıdır. Hangi belgenin ya da sorumlunun zorunlu olduğu tesisin tipine ve yürürlükteki mevzuata göre değişir, keşifte netleşir.
Sık sorulanlar
OG hattı ile AG hattı aynı kabloyla mı çekilir? Hayır. Gerilim seviyesine uygun yalıtıma ve kesite sahip ayrı kablo tipleri kullanılır; başlık ve ek işçiliği de farklıdır.
Trafo hangi tarafa aittir? Trafo OG ile AG'nin buluştuğu noktadır. Hangi tarafta ölçüm yapıldığı ve trafonun kime ait olduğu bağlantı anlaşmasına göre değişir.
AG panoda sorun var, OG tarafına da bakmak gerekir mi? Her zaman gerekmez. Ancak trafo yükü, kompanzasyon ve gerilim kalitesi sorunlarında kök neden iki tarafı birlikte incelemeyi gerektirebilir.
Tesis büyütürken önce hangi taraf kontrol edilir? Önce AG yük dağılımı ve ana pano kapasitesi, ardından trafo gücü ve OG bağlantısı değerlendirilir.
Özetle
OG, enerjinin dağıtım hattından trafoya taşındığı katı onay ve koordinasyon gerektiren taraftır; AG ise trafodan sonra tesis içi dağıtımı kapsar. Sınır dağıtım trafosudur, sorumluluk ve bakım takvimi iki tarafta ayrı yürür. Mevzuattaki dağıtım tanımı 36 kV ve altı hatları kapsar, tesisinizin bağlantı seviyesi ise bağlantı anlaşmanızda yazar.
Sonraki adım: Tesisinizde OG hücrelerin, trafonun ve AG panoların durumunu bir arada görmek istiyorsanız İzmir ve Manisa'da keşif yapıyoruz. AG-OG şebeke hizmetimizin kapsamını inceleyebilir, ardından iletişim sayfamızdan keşif ve teklif talep edebilirsiniz.
